meydan

Başlarken
•• Write ve writeln ifadeleri
•• Noktalı virgül, kütüphaneler ve readln
•• Merhaba, güzel insanlar
•• Değişkenler
•• Alıştırma 1.2
•• Sabitler
•• readln
•• Alıştırma 1.3
•• Pascal’da Matematik
•• div ve mod
•• Boolean Önermeleri
•• and, or
•• if...then...else
•• for
•• while
•• repeat...until
•• Çözümler
Statement: Turbo Pascal’da işletilebilecek anlamlı bir komutun bütününün yazımı tamamlandıktan sonra bu komut, noktalı virgül “;” ile sonlandırılır. Ve bu işaret Turbo Pascal derleyicisi için çalıştırılabilir komutun bittiği manasına gelir.
Mesela,

Sabah olduğunda yataktan kalk;
Yatağını topla;
Yüzünü yıka;
Kahvaltını yap;
vs...

Halbuki,

Sabah;
olduğunda yataktan kalk;

şeklinde kullanmış olsaydık iki komut zinciri de anlamsız olacağından hata mesajıyla karşılaşacaktık. İşte Turbo Pascal’da, iki noktalı virgül “;” arasında kalan anlamlı komut ya da komutlar zincirine statement diyoruz.
Expression: Turbo Pascal’da doğru veya yanlışlığı kesin olarak söylenebilen önermeler ve bunların ve-veya (and-or) kelimeleriyle birlikte kullanılarak oluşturulan komutların içinde bulunduğu ifadelere (statement) Boolean expression denmektedir.



Başlarken
Bütün Turbo Pascal programları bir program adıyla başlamak zorundadır.Öncelikle ‘program’ yazar; bir boşluk bırakır ve programınızın adının ne olmasını istiyorsanız boşluktan sonra da onu yazarsınız.
Turbo Pascal’ın ayrılmış sözcükleri(reserved words) vardır. Bu sözcükler, programlama dilinde bir komut bildirir ve amacı dışında kullanılamazlar. Dolayısıyla siz de program adınızı bu ayrılmış sözcüklerin dışında bir şey olarak atamalısınız.
Mesela ‘program’ kelimesi bir ayrılmış sözcüktür ve programınıza bir isim atamaya yarar. Ayrıca yazdığınız programın çalıştırılabilir olduğunu da belirtir.
Daha sonra başka bir ayrılmış sözcük olan ‘begin’ ifadesini bir satırda tek başına kullanırsınız; ki bu da Turbo Pascal’a komutları nereden itibaren çalıştırmaya başlayacağını belirtir. Programınız ‘end.’ ifadesiyle son bulur.

program Example;

begin
...;
...;
...;
end.
Write ve writeln
Write ve writeln komutları, Turbo Pascal’daki en temel komutlardır. Amaçları, çıktıyı (output) ekrana basmaktır. ‘Wirteln’ komutunun uygulaması çok basittir. Sadece komutu yazın ve parantez içerisine -ayrıca tek tırnak içinde olmak üzere- yazdırmak istediğiniz şeyleri yazın.
Writeln(‘Merhaba, guzel insanlar.’);

Bu komutun ‘write’ komutuyla arasındaki fark, en basit ifadesiyle şöyle söylenebilir; ki ‘writeln’ yazmayı tamamladıktan sonra kursörü bir sonraki satırın başına getirir. Halbuki ‘write’ komutu onu olduğu yerde bırakır. Örnek olarak;
writeln(‘Merhaba,’);
writeln(‘guzel insanlar.’);

çıktıyı şu şekilde verecektir.
Merhaba,
guzel insanlar.

Halbuki diğeri ise,
write(‘Merhaba,’);
write(‘guzel insanlar.’);

aşağıdaki şekilde bir çıktı verecektir.
Merhaba, guzel insanlar.

Writeln ifadesi, birden fazla parçalı ifadeleri bünyesinde barındırabilir. İsterseniz, değişkenleri ve yazıları aynı anda writeln ifadesi içine (bunları bir virgülle ayırmak suretiyle) yazabilirsiniz. Şu anda bu bilgi önemsiz gibi gözükse de; ileride bu konuyu daha ayrıntılı incelediğimizde hatırlamamız gereken bir bilgi olarak önümüze çıkmaktadır.
Noktalı virgül “;”
Az önce geçen örneklerde fark ettiyseniz, her satır sonunda birer noktalı virgül vardı. Bunun sebebi Turbo Pascal’ın bir ifadeyi (bir satırı ya da başka bir şeyi değil) sonlandırma amacıyla bu işareti seçmiş olmasıdır. Yukarıdaki cümlede satır yerine ifade kelimesini seçmemizin sebebi bir ifadenin bazı durumlarda birden fazla satıra yayılmış olma ihtimalidir; ki bu tür durumlarda satır sonlarında “;” işaretini koymayız. Bunun en belirgin bir örneği IF ifadesidir (bu ifadeyi daha sonra inceleyeceğiz); ancak şimdilik her satırın sonuna “;” koymamızda bir mahsur yoktur. (begin ifadesi hariç.)
Kütüphaneler
Kütüphaneler Turbo Pascal komutlarının uzantılarıdırlar. Ayrıntılı inceleme daha sonraki bölümlere bırakılmıştır. Ancak bu seviyede söyleyebileceğimiz kadarıyla kütüphaneler ‘uses’ ifadesinin ardından yazılarak programa ilave edilirler. Bu ‘uses’ ifadesi, ‘program’ ifadesiyle programımıza yaptığımız isim atamasının ardından kullanılır. Kütüphaneler şu an için önemsizdir ve bu aşamada bilmemiz gerekmemektedir. Ancak eğer programımızı başlatmadan önce ekranı temizlemek istiyorsak kullanmamız gereken ‘clrscr’ (clear screen) komutu ‘crt’ kütüphanesinin içindedir. Ve,
uses crt;

şeklinde bu kütüphaneyi programımıza eklersek, ekranı silebileceğimiz bir komut elde etmiş oluruz.
Readln
Şu anda bu ifade hakkında konuşmak için biraz erken de olsa siz yine de ‘end.’ İfadenizden önce ‘readln;’ komutunu verin. Bu işlem, programınız bitmeden önce ENTER’a basılana kadar programı donduracaktır. Böylece siz ekrandaki yazıları göremeden programın kapanmasını engellemiş olursunuz. Aksi taktirde program çok hızlı olarak çalışacak ve her şey siz farkına varamadan olup bitecektir. Siz ise bir hata olduğu ve programın çalışmadığı zannına kapılacaksınız.